Kahire seyahatinizi sadece turistik bir “check-list” olmaktan çıkarıp, sizi Antik Mısır’ın ruhuyla baş başa bırakacak bir deneyime dönüştürmek istiyorsanız, mutlaka bir gününüzü Sakkara’ya ayırın.
Sakkara, Memphis ve Dashur üçgeninde geçirdiğimiz gün; Mısır medeniyetinin evrimini ve mimari dehanın gelişimini adım adım gözler önüne sererek bizi tam anlamıyla büyüledi. Kuzeyde Giza’dan başlayıp güneyde Dashur’a kadar uzanan piramit tarlalarının tamamı, aslında eski başkent Memphis’in devasa nekropolünü oluşturuyor.
Memphis’te yaşayan bir antik Mısırlı, başını kaldırıp batıdaki çöl tepelerine baktığında; ufuk çizgisi boyunca uzanan o muazzam piramit silüetlerini görüyordu. Çölü devasa bir vahaya dönüştüren Nil Nehri’nin batı yakası, aynı anda yaşam ile ölümüsüzlüğü bir birine bağlayan piramitlerin de hafızası. Esen rüzgarın kumullar üzerinde çıkardığı hafif dalgalar yolun asfalt kısmına gelince şiddetlenip tsunamiye dönüşmüş gibi yol kenarlarını koparmış zeminden. Kum üzerine yayılmış siyah yapboz parçaları gibi dağıtmış modern zamanın izlerini. Abdül’ün kullandığı kırmızı suv yer yer kırılmış, çatlamış asfaltın üzerinden geçerken mecburen yavaşladı, bilet gişesini arkamızda bırakalı az bir zaman geçmişti Kırmızı Piramit’in silüeti kumun içinden taze çıkmış gibi kendini gösterdi. Yüksek yapılara, dev betonlara, kalıp kalıp gökyüzüne yaslanan binalara çok alışmış olacağız ki Heredot’un bahsettiği o büyüklük, kocamanlık piramitlerin yanına geldiğimizde birden kayboldu. Ufuktaki heybeti yanına vardığımızda sakin bir güzelliğe bıraktı, üzerinden geçen binlerce yılda hırpalanmış ama yıkılmamış bir güzellik.
Bu rota, Giza’daki o kusursuz piramitlere nasıl ulaşıldığını anlamak için bir “zaman tüneli” niteliğinde. Her yapılan piramit bir sonraki mükemmel piramitin denemesi gibi. Antik Mısır mühendislerinin yüzlerce sorun, imkansızlık için bulduğu çözümleri şimdi arkeologlar çölün içinden bulup çıkarmaya çalışıyor.
Piramitlerin Evrimi: Basamaklıdan mükemmele…
- Djoser’in Basamaklı Piramidi (Sakkara – MÖ 2667): Tarihteki ilk piramit olarak düşünebiliriz. Mimar Imhotep, mastaba ismi verilen dikdörtgen tabanlı, yan duvarları içeriye doğru hafif eğimli ve çatısı düz anıtsal mezar yapılarının üst üste koyarak bu 62 metrelik taş yapıyı ayakta tutmayı başardı.
- Medium Piramidi (MÖ 2613): Basamaklıdan düz kenarlı piramide geçişin ilk başarısız denemesi.
- Eğik Piramit (Dashur – MÖ 2600): Yapım sırasında çökme korkusuyla açısı değiştirildiğinden formu tuhaftır, ancak kaplamaları en iyi korunan piramittir.
- Kızıl Piramit (Dashur – MÖ 2590): Mükemmel geometrik ölçülere sahip ilk başarılı piramit.
Tarih Notu: Kızıl Piramit’i yaptıran Sneferu, Giza’daki Keops Piramiti’ni yaptıran Khufu’nun babasıydı. Mimari deha, burada babadan oğula miras kaldı.
Ulaşım ve Lojistik
Biz bir günde üç antik alanı da kapsayan bir gezi yapmak için 8 saatlik, şoförlü ve yerden yüksek bir araç kiraladık. Giza’da kiraladığımız evin sahibi aracılığıyla 4 kişi için bu kiralamaya 70$ ödedik.
Rotamızdaki yerler:
🏜️ Sakkara: Djoser’in Basamaklı Piramidi ve soylu mezarlarıyla dolu nekropol alanı (6 saat)
🌴 Memphis: II. Ramses Heykeli ve Alabaster Sfenksi (1 saat)
🏜️ Dashur: Eğik Piramit ve Kızıl Piramit (1 saat)
Biletler, “Gizli Odalar” ve Bahşiş Gerçeği
Sakkara’da “Inclusive Ticket” için kişi başı 1000 Mısır Lirası, otopark için de 25 Mısır Lirası ödedik. Bu bilet Sakkara Nekropol alanı ile Imhotep Müzesi’ne ek olarak, soylu mezarlarına, Horemheb ve Yeni Krallık Nekropol alanına, Bubastieion, Serapeum ve Mereruka’ya giriş sağladı. Her ne kadar biletimiz olsa da, bu çöle yayılmış labirent gibi mezarları keşfetmek için yanımızda beliren görevlilere bahşiş ödememiz gerekti. Sakkara’da bahşiş vermek zorunda olmak canınızı sıkmasın, aksine durumu önden kabul edip bu gönüllü rehberlere karşı hazırlıklı olun. Yanınızda 10-20-50-100 gibi banknotlardan oluşan toplamda 500 Mısır Lirası hazır bulunursa rahat edersiniz. Mezar odalarının çoğunun kapısı kilitli, bazılarında normalde asla fark edemeyeceğiniz kilitli ekstra odalar ve muazzam eserler var. Size kapıyı ve ışıkları açan görevliye heyecanınızı gösterip, soru sordukça daha fazlasını keşfediyorsunuz.
Sakkara’da Gözden Kaçırmamanız Gerekenler
Sakkara devasa bir alan. İşte bizim deneyimlediğimiz ve “mutlaka görün” dediklerimiz:
1.Basamaklı Piramit
Sed Festival Avlusu’ndan ve Kobra Duvarı’ndan piramite bakmak etkileyiciydi. Basamaklı Piramit’in kuzey yönüne yürüyüp taşa oyulmuş iki delikten Djoser’in heykeline bakmayı unutmayın. Piramit yapılırken eklenen bu serdab (mahzen odası), fivarunun ruhu yedek bedeni aracılığınla dünyayla bağlantısını korusun ve iki gözüne denk gelen delikten dışarıyı görebilsin diye tasarlanmış. Orijinalini Kahire’deki Mısır Müzesi’nde gördüğümüz heykelin replikası ile göz göze gelmek müthişti.
2.Unas Piramiti
Tünel kısa olduğundan olsa gerek, 5. hanedanın son kralı olan Uras’ın piramitine girmek bizim gibi havasızlıktan hoşlanmayanlar için bile konforluydu. Mezar odası duvarlarına kutsal hiyerogliflerin yazıldığı ilk piramit. Bu metinler, firavunun öbür dünyada yükselmesi için gerekli duaları ve büyüleri içeriyor.
3. Idut, Unas-Ank ve Inefert Mezarı
Kral Teti’nin kızı Idut, Kral Unas’ın oğlu Unas-Ank ve veziri Inefert’e ait olan renkli ve günlük hayattan hikayeleri betimleyen hiyerogliflerle dolu mezar odaları. Özellikle Idut bölümündeki su aygırı sahneleri çok etkileyici.
4. Mehu Mezarı
Vezir Mehu’nun canlı hiyerogliflerle dolu mezar odasında en ilginç olanlar duvardaki harman savurma sahnesi ve sahte kapıydı. Sahte Kapı, Antik Mısır mezar mimarisinin en önemli unsurlarından biri. Duvara oyulmuş kapı silueti, yaşayanlar dünyası ile ölüler dünyası arasındaki simgesel bir geçit olarak kabul ediyor.
5. Yeni Krallık Nekropolisi
Maya Mezarı’na geldiğimizde etrafta kimse yoktu, kapıyı kendimiz açıp girdik. Tutankhamun’un hazine sorumlusu olan Maya’nın heykelini ve hiyeroglifleri inceledikten sonra tam bahşiş vermeden bir yeri görmeyi başardık derken bir görevli geldi. Maya falan deyince “biz gördük” deyip sıvışmaya çalışıyorduk ki cebinden anahtarlık çıkarıp salladı. Takip edince, zeminde bulunan sığınak kapısı benzeri demir kapıların kilidini açtı. Meğer biz sadece şapel alanını gezmişiz, Maya’nın muhteşem sarı-beyaz hiyeroglifleriyle dolu mezarı yeraltı bölümündeymiş. Sonrasında peristil avluyu görmek için Horemheb Tapınağı’na gittik. Horemheb, hanedan kanı taşımadığı halde Tutankhamun dönemi gösterildiği askeri başarılar ve kraliyet ailesiyle akrabalık kurması sayesinde firavunluğa kadar yükselmiş bir soylu. Horemheb, Mısır ordularının komutanıyken bu tapınağı yaptırmış, buraya gömülmemiş.
🚗
Sakkara alanı içinde bulunan aşağıdaki 4 lokasyonun her birine araçla gittik.
6. Serapeum
Devasa tünellerden oluşan bu yeraltı nekropolü mumyalanmış Apis Boğalarına adanmış. Apis Boğası, Osiris’in yaşayan ruhu kabul edildiğinden kutsal sayılırdı.
7. Bubastieion
Kedi tanrıça Bastet’e adanan tapınağın içinde kedi mumyaları bulunmuş. Hemen bitişiğindeki Nemtymes ve Maia (Tutankhamun’un süt annesi) mezarlarındaki eserleri yine bahşiş verdiğimiz için görebildik.
8. Mereruka Mezarı
Teti’nin veziri olan Mereruka’nın niş içindeki heykeli görülmeye değer. 30 odalı mastabanın 6’sı eşi, 5’i oğluna ayrılmış.
9. Imhotep Müzesi
Mimar Imhotep’e adanan küçük müzenin koleksiyonu beklediğimizden zengindi. Sakkara kazılarına ömrünü adayan Mısır bilimci Jean-Philippe Lauer’in özel eşyalarının sergilendiği oda da çok güzeldi.
10. Memphis
Mit Rahina Müzesi’ne girmek için kişi başı 200 Mısır Lirası ödedik. 1820’de yerde yüzüstü yatar şekilde bulunan devasa Ramses II heykelini bulunduğu yerde koruma amacıyla bu müze yapılmış. Açıkhava müzesinde aralarında Alabaster Sfenksi’nin de bulunduğu 81 büyük taş eser bulunuyor.
11. Dashur
Kızıl ve Eğri Piramitleri için gittiğimiz Dashur Arkeolojik alanına girmek için de kişi başı 200 Mısır Lirası ödedik. Bu bölgede yollar bozuk olduğu için yerden yüksek araç kiralamamıza rağmen çok yavaş ilerleyebildik. Kızıl ve Eğri Piramitler Sneferu tarafından Eski Krallık döneminde yaptırılmıştı. Kara Piramit ise 750 yıl kadar sonra Orta Krallık döneminde Amenemhat III tarafından yaptırılmış. Yapımında dayanıksız kerpiç tuğla ile tercih edildiğinden formunu fazlasıyla kaybetmiş.
Sakkara’ya gelmek için 08:00’de Giza’dan yola çıkmıştık. Memphis’e geldiğimizde saat 14:00 olmuştu. Dashur’a vardığımızda ise dönüşte gitmek istediğimiz Mısır Medeniyetleri Müzesi’ne yetişemeyeceğimizi anladık. Özetle bize 4-5 saat yeter denmişti ama 8 saat bile yetmedi, her dakikası ile keyifli bir gündü.
Sormak istedikleriniz için bize instagram’dan dm yazabilirsiniz.
